Za zemlje Zapadnog Balkana zaokret EU kao ekonomskoj bezbjednosti predstavlja izazov, ali i priliku i, mada region ostaje na marginama aktuelne strateške debate, posvećenost dubokoj integraciji sa EU čini njegovo uključivanje neophodnim, ocjenuje se u analizi nezavisnog instututa Estima.
Navodi se da je sada pravi trenutak da se prevaziđe puko usklađivanje politike i preuzimanje regulative EU i umjesto toga formuliše smjela vizija ekonomske transformacije koja prepoznaje zapadnobalkansku šestorku kao dio evropske budućnosti – ekonomski, politički i normativno.
Autor analize Anastas Vangeli, docent na Univerzitetu u Ljubljani i član uprave instituta iz Sjeverne Makedonije, ukazuje da je u tom cilju potrebno uzeti u obzir nekoliko principa, u svakom trenutku i na svim nivoima kreiranja politika.
Na prvom mjestu Vangeli ukazuje da se ekonomska bezbjednost i posebno konkurentnost ne može definisati samo u vezi sa uspjehom u industriji jer bez pristojnih poslova i ekonomske inkluzije, posebno u regionima poput Zapadnog Balkana, nema prave sigurnosti.
“U tom smislu, ekonomska bezbjednost nije apsolutna, već relativna, i nije kvantitativna, već kvalitativna kategorija”, naveo je autor u analizi “Zapadni Balkan i evropski zaokret ka ekonomskoj bezbjednosti: Formulisanje političke agende”.
Zatim, nova paradigma rasta EU mora da se pozbavi ne samo zaostajanjem EU za globalnim konkurentima (SAD i Kinom na prvom mjestu), već i unutrašnjim asimetrijama, uključujući dugogodišnje zaostajanje razvoja Zapadnog Balkana, smatra Vangeli.
On ukazuje i na plan za povećanje konkurentnosti EU, koji je u septembru 2024. predstavio bivši predsjednik Evropske centralne banke Mario Dragi, i koji otvara prostor za preispitivanje otvorene strateške autonomije na način da uključuje susjedstvo EU kao dio evropske ekonomske budućnosti.
Vangeli upozorava da bi region, ako EU ne bude značajno investirala u njega, lako mogao da postane Ahilova peta Evrope, i to ne samo zbog toga što bi drugi mogli da popunjavaju prazninu, što se do sada dešavalo.
Takođe, uspjeh će zavisiti od podrške izvan Brisela, Berlina i Pariza, kao i van korporativnih i političkih elita, naveo je Vangeli ističući da ekonomska bezbjednost mora da se osjeti kod građana, institucija i malih i srednjih preduzeća širom EU i zemalja koje joj teže.
Konačno, navodi autor, transformaciju moraju da vode osnovne evropske vrijednosti solidarnosti, otvorenosti i jedinstva u diverzitetu kako bi se obezbijedilo da se šest partnera EU sa Zapadnog Balkana ne tretiraju kao pasivni pratioci, veće kao oni koji aktivno doprinose zajedničkoj, bezbjednoj budućnosti.
“To do sada nije bio slučaj. Međutim, kao što se promijenila osnovna ekonomska paradigama u Evropi, tako se može promijeniti i pristup proširenju i integraciji”, zaključio je Vangeli.
Dnevnievropskiservis.rs
